Etherische olie maken doe je door geurstoffen uit planten te halen, meestal met stoom of heet water. Thuis kan dat met een destilleertoestel of een pan met een omgekeerd deksel, maar de opbrengst is vaak heel klein. Laat je kruiden in plantaardige olie trekken, dan maak je geurige kruidenolie, geen etherische olie.
Wat heb je nodig om etherische olie te maken?
Voor een eenvoudige proef met waterdestillatie heb je een grote pan met een bol deksel nodig. Het deksel moet omgekeerd op de pan passen. Verder gebruik je:
- Schoon plantmateriaal, bijvoorbeeld lavendelbloemen.
- Water en een hittebestendig schaaltje dat in de pan past.
- Een hittebestendig rooster of onderzetter voor onder het schaaltje.
- IJsblokjes voor op het omgekeerde deksel.
- Een schone pipet en een klein, donker glazen flesje.
Gebruik alleen planten die je zeker herkent en die niet met bestrijdingsmiddelen zijn behandeld. Verwijder bruine en beschimmelde delen. Een grote hoeveelheid planten levert niet vanzelf een zichtbaar laagje olie op: de opbrengst verschilt per plant.
Etherische olie maken in een pan
Bij waterdestillatie verwarm je de planten met water. De damp koelt tegen het deksel af en druppelt in het schaaltje. In dat vocht kan een beetje etherische olie zitten.
- Zet het schaaltje klaar. Plaats het op de onderzetter midden in de pan, zodat het stevig staat.
- Voeg de planten en het water toe. Leg het plantmateriaal rondom het schaaltje en giet er water bij. Het water moet onder de rand van het schaaltje blijven.
- Leg het deksel omgekeerd op de pan. Leg ijsblokjes op de buitenkant van het deksel. Zo koelt de damp af en lopen de druppels naar het laagste punt, boven het schaaltje.
- Verwarm rustig. Breng het water zachtjes aan de kook. Zorg dat de pan niet droogkookt en vervang gesmolten ijs wanneer dat nodig is. Sluit de pan niet luchtdicht af: stoom moet kunnen ontsnappen.
- Laat alles afkoelen. Zet het vuur uit voordat je het deksel en het schaaltje voorzichtig verwijdert. De pan en de damp zijn heet.
- Scheid de olie. Zie je oliedruppeltjes op het opgevangen water drijven? Neem ze dan met een schone pipet op en doe ze in het glazen flesje.
Het water dat je opvangt heet hydrolaat. Het ruikt vaak naar de plant, maar is geen etherische olie. Niet elke soort etherische olie blijft op het water drijven. Met deze eenvoudige methode kun je daarom alleen olie afscheppen die je duidelijk aan het oppervlak ziet.
Waarom zie je soms geen olie?
Een thuisopstelling vangt niet alle damp op en veel planten bevatten maar weinig vluchtige olie. Het kan daarom gebeuren dat je wel geurig water verzamelt, maar geen olie kunt afscheiden. Dat betekent niet dat de proef is mislukt: de hoeveelheid olie kan simpelweg te klein zijn om te zien.
Een destilleertoestel met een koeler en een opvangvat is beter geschikt om damp op te vangen. Ook daarmee hangt de opbrengst af van het soort plant en de hoeveelheid die je gebruikt.
Geurige kruidenolie maken als alternatief
Wil je vooral een olie met een milde plantengeur maken? Dan kun je gedroogde kruiden in plantaardige olie laten trekken. Dit heet een maceraat. Het is eenvoudiger dan destilleren, maar het resultaat is verdund en niet hetzelfde als etherische olie.
Doe volledig gedroogde kruiden in een schone, droge glazen pot en schenk er plantaardige olie overheen tot ze onderstaan. Sluit de pot en laat het mengsel ongeveer één tot twee weken trekken. Zeef daarna de kruiden eruit en bewaar de olie in een schone, afgesloten fles op een koele, donkere plek. Gebruik geen verse of vochtige kruiden: vocht vergroot de kans op bederf.
Zelfgemaakte olie bewaren en gebruiken
Bewaar afgescheiden etherische olie in een goed gesloten, donker glazen flesje, uit de buurt van warmte en licht. Zet erop welke plant je hebt gebruikt en wanneer je de olie maakte. Gooi olie weg als deze vreemd ruikt of zichtbaar vervuild is.
Zelfgemaakte etherische olie is geconcentreerd, terwijl je de samenstelling en sterkte niet precies kent. Breng haar niet puur op je huid aan en neem haar niet in. Het opgevangen hydrolaat bevat water en kan bederven; bewaar het gekoeld en gebruik het snel.
Begin met een kleine proef en zie het vooral als een manier om destilleren te ontdekken. Voor een bruikbare hoeveelheid etherische olie heb je doorgaans meer plantmateriaal en een betere opvang nodig dan bij een pan op het fornuis.


